Bir işi yaparken aklınızın “arka pencerelerinde” on ayrı düşünce dolaşıyorsa, dikkat yalnız bir “odak” sorunu değildir; zihinsel alışkanlıklar, duygu tonusu ve bedensel uyarılma ile birlikte çalışan bir ekosistemdir. Mindfulness (bilinçli…
Zihinsel esneklik, düşünme ve davranışımızı bağlama göre hızla yeniden yapılandırma kapasitesidir: farklı kural ve stratejiler arasında geçiş yapma, eski çözüm yollarını bırakıp yenilerini deneme, sabit varsayımları sorgulama ve yeni bilgiler…
Duygu ve biliş, uzun süre psikolojinin ayrı kutularında ele alındı: Biri “sıcak”, sezgisel ve hızlı; diğeri “soğuk”, analitik ve yavaş. Oysa gündelik yaşamda karar verirken, öğrenirken, hatırlarken ya da sosyal…
Duygusal düzenleme, bireyin belirli hedefler doğrultusunda duygu tepkilerinin başlatılmasını, sürdürülmesini, yoğunluğunu ve ifadesini değiştirme süreçlerinin tamamını kapsar. Günlük hayatta işlev görmek, ilişki kurmak, öğrenmek, yaratıcı üretime devam etmek ve etik…
Çalışan bellek (ÇB), zihnin “şimdi ve burada” gerektirdiklerini taşıyan, geçici bilgiyi tutup üzerinde işlem yapan ve hedefe uygun davranışı yöneten dinamik bir sistemdir. Dikkat ise bu sistemin “ışıklandırma” mekanizmasıdır: hangi…
Ergenlik ve genç yetişkinlik, nörobiyolojik bir büyük tadilatın tam ortasıdır: prefrontal korteks (planlama, frenleme, perspektif) geç olgunlaşırken, ödül ve tehdit devreleri (striatal ve limbik ağlar) erken ve yüksek rezonanslı çalışır.…
Depresyon ve bipolar bozukluk, klinik tabloda farklı ritimler sergiler: Depresyonda enerji, ilgi ve hazda kalıcı bir düşüş; bipolar spektrumda ise depresif dönemlerle dönüşümlü hipomani/mani ya da hızlı döngülenme epizotları. Yine…
Anksiyete ve depresyon, klinik tabloda çoğu kez yan yana görünmekle kalmaz; aynı biyopsikososyal toprakta büyüyen, kökleri iç içe geçmiş iki güçlü dalgadır. Anksiyete, belirsizlik karşısında zihnin tehdide kilitlenmesi; depresyon ise…
Bilinçli farkındalık (mindfulness), dikkatin kasıtlı olarak “şimdi ve burada”ya, yargısız ve meraklı bir tutumla yönlendirilmesidir. Bu tanım basit görünse de, psikolojik bozuklukların sürmesini sağlayan üç kilit döngüye—otomatiklik, kaçınma ve aşırı…
Depresyon; geçici üzüntüden kökten farklı olarak, duygu durum, biliş, motivasyon, beden ritimleri ve sosyal işlevselliği çok katmanlı biçimde etkileyen bir sendromdur. Klinik tabloda yalnız “kötü hissetme” yoktur; ilgi–istek kaybı (anhedoni),…