Bir ilacın etkisi yalnız moleküllerinden gelmez; inanışlar, beklentiler, bağlam ve ilişki de tedavinin toplam gücüne ortak olur. Klinik bilim, bu görünmez ortak gücü “placebo etkisi” olarak adlandırır: etkisiz bir kapsül…
Dayanıklılık (resilience), hayatın kaçınılmaz sarsıntıları karşısında yeniden dengeye dönebilme, mümkünse deneyimi büyüme yakıtına çevirebilme kapasitesidir. Bu, “hiç yıkılmamak” değil; yıkıldıktan sonra ayağa kalkmanın bilimi ve sanatı. Psikoloji, dayanıklılığı salt bir…
Motivasyon, davranışın başlatılması, yönlendirilmesi ve sürdürülmesi ile ilgili çok katmanlı bir süreçtir. Psikolojide motivasyonu açıklayan modeller; hedef belirleme, öz-yeterlik, pekiştirme ve beklenti–değer çerçevelerini vurgularken, nörobilim bu süreçlerin arka planındaki ödül…
Duygusal düzenleme, bireyin belirli hedefler doğrultusunda duygu tepkilerinin başlatılmasını, sürdürülmesini, yoğunluğunu ve ifadesini değiştirme süreçlerinin tamamını kapsar. Günlük hayatta işlev görmek, ilişki kurmak, öğrenmek, yaratıcı üretime devam etmek ve etik…
Duygusal denge, fırtınanın hiç kopmaması değil; koptuğunda yelkeni yırtmadan, direği kırmadan, rotayı koruyabilme kapasitesidir. İnsan biyolojisi “düz çizgi” için tasarlanmamıştır; dalgalanma, yaşamın öz ritmidir. Bu nedenle “duygularımı kontrol etmek istiyorum”…
Psikiyatrik belirtiler ve bozukluklar söz konusu olduğunda genetik, çoğu kişinin zihninde ya “kaçınılmaz yazgı” ya da “tamamen önemsiz bir ayrıntı” olarak canlanır. Oysa bilimsel tablo çok daha inceliklidir: Genetik, tek…
Depresyon ve bipolar bozukluk, klinik tabloda farklı ritimler sergiler: Depresyonda enerji, ilgi ve hazda kalıcı bir düşüş; bipolar spektrumda ise depresif dönemlerle dönüşümlü hipomani/mani ya da hızlı döngülenme epizotları. Yine…
Sanat terapisi; çizim, resim, kil, kolaj, heykel, fotoğraf, müzik, dans–hareket, drama ve şiir gibi yaratıcı süreçleri danışanın içsel yaşantısını dışsallaştırması, duygusal düzenlemeyi öğrenmesi, anlam kurması ve ilişkisel bağ kurması için…
Empati, çoğu zaman “başkasının duygusunu anlamak” şeklinde basitçe tarif edilse de, psikoterapinin kalbinde yer alan çok katmanlı bir yetkinliktir: danışanın öznel yaşantısına geçici olarak yerleşme, orada bulunabilme, bunu doğrulayıcıbir dille…
Anksiyete ve depresyon, klinik tabloda çoğu kez yan yana görünmekle kalmaz; aynı biyopsikososyal toprakta büyüyen, kökleri iç içe geçmiş iki güçlü dalgadır. Anksiyete, belirsizlik karşısında zihnin tehdide kilitlenmesi; depresyon ise…