Bir ilacın etkisi yalnız moleküllerinden gelmez; inanışlar, beklentiler, bağlam ve ilişki de tedavinin toplam gücüne ortak olur. Klinik bilim, bu görünmez ortak gücü “placebo etkisi” olarak adlandırır: etkisiz bir kapsül…
Ağrı, bedenin alarm sistemi olarak düşünülür; ama bu alarm yalnızca dokudan gelen sinyalleri değil, beynin anlam vermesini de taşır. Bir iğne batması kiminde “geçer gider” diye okunurken, başkasında “bu kötüye…
Bir işi yaparken aklınızın “arka pencerelerinde” on ayrı düşünce dolaşıyorsa, dikkat yalnız bir “odak” sorunu değildir; zihinsel alışkanlıklar, duygu tonusu ve bedensel uyarılma ile birlikte çalışan bir ekosistemdir. Mindfulness (bilinçli…
Travma, yalnızca “olan bir şey” değildir; olanın zihinde nasıl iz bıraktığıdır. Bir kaza, deprem, saldırı, yoğun bakım nöbeti, ani bir kayıp… Bedensel ve çevresel olaylarla başlayan süreç, beynin tehlike algılama…
İki (ya da daha fazla) dili etkin biçimde kullanan zihnin perde arkasında, yalnızca iki sözlük taşıyan bir “büyük çanta” yoktur. Bilingual beyin, hangi dilde kiminle, nerede, hangi amaçla konuşacağını saniyeler…
Yaratıcılık, yeni ve yararlı (işlevsel/uygun) fikirler üretme yetisidir. “Yeni” olmak tek başına yetmez; “işe yarar” olması gerekir. Psikolojide bu çift kıstas, ilhamın “parlayıp sönmesi” ile sonuç üreten yaratıcı çalışmanın ayrımını…
Zihinsel esneklik, düşünme ve davranışımızı bağlama göre hızla yeniden yapılandırma kapasitesidir: farklı kural ve stratejiler arasında geçiş yapma, eski çözüm yollarını bırakıp yenilerini deneme, sabit varsayımları sorgulama ve yeni bilgiler…
Gündelik dilde “kendimi tutamadım”, “kendime hâkim oldum” diye anlattığımız şey, psikolojide inhibisyon ve özdenetim başlıkları altında çalışılır. İnhibisyon; uygunsuz, zamansız veya zararlı bir tepkinin başlatılmasını engellemeya da zaten başlamış bir…
Dikkat, zihnin “ışık demeti” olarak anılır; sahneyi aydınlatır, gereksiz ayrıntıyı karartır, hedefe giden yolu belirginleştirir. Psikolojide dikkat, seçici (neye odaklanacağımız), sürdürülen (ne kadar süre odakta kalacağımız) ve yürütücü/denetleyici (çatışma olduğunda…
Sosyal biliş, başkalarının zihin durumlarını (niyet, inanç, istek, duygu) algılama, yorumlama ve buna uygun davranış üretme kapasitesidir. Empati ise bu büyük şemsiyenin altında, başkalarının duygusal durumlarını anlama ve—kimi zaman paylaşma—yeteneğidir.…