Beyin plastisitesi, sinir sisteminin deneyim, çevre, öğrenme ve yaralanma gibi girdilere yanıt olarak yapısal ve işlevseldüzeylerde yeniden düzenlenebilme kapasitesidir. Plastisite, yalnızca çocuklukta değil, yetişkinlik ve yaşlılıkta da farklı kuvvet ve…
Çalışan bellek (ÇB), zihnin “şimdi ve burada” gerektirdiklerini taşıyan, geçici bilgiyi tutup üzerinde işlem yapan ve hedefe uygun davranışı yöneten dinamik bir sistemdir. Dikkat ise bu sistemin “ışıklandırma” mekanizmasıdır: hangi…
Prefrontal korteks (PFK), insan beyninin en geç evrimleşen ve en uzun süre olgunlaşan bölgelerinden biridir; planlama, hedefe yönelik davranış, bilişsel esneklik, inhibisyon, karar verme, hatadan öğrenme ve duygusal düzenleme gibi…
Bipolar bozukluk, yineleyen mani, hipomani ve depresyon ataklarıyla seyreden; duygu durum, enerji ve etkinlik düzeylerinde uç değişimlere neden olan, yaşam boyu gidişi dalgalı bir ruhsal bozukluktur. Dünya genelinde yaşam boyu…
Duygusal denge, fırtınanın hiç kopmaması değil; koptuğunda yelkeni yırtmadan, direği kırmadan, rotayı koruyabilme kapasitesidir. İnsan biyolojisi “düz çizgi” için tasarlanmamıştır; dalgalanma, yaşamın öz ritmidir. Bu nedenle “duygularımı kontrol etmek istiyorum”…
Anksiyete ve depresyon, klinik tabloda çoğu kez yan yana görünmekle kalmaz; aynı biyopsikososyal toprakta büyüyen, kökleri iç içe geçmiş iki güçlü dalgadır. Anksiyete, belirsizlik karşısında zihnin tehdide kilitlenmesi; depresyon ise…
Yetişkinlerde bağımlılık; yalnızca bir maddeye (alkol, opioid, nikotin, kannabis, stimülanlar) ya da davranışa (oyun, kumar, internet, pornografi, alışveriş) yönelik tekrarlayan ve kontrol dışı kullanım değil, aynı zamanda öğrenilmiş bir düzenleme…
Bilinçli farkındalık (mindfulness), dikkatin kasıtlı olarak “şimdi ve burada”ya, yargısız ve meraklı bir tutumla yönlendirilmesidir. Bu tanım basit görünse de, psikolojik bozuklukların sürmesini sağlayan üç kilit döngüye—otomatiklik, kaçınma ve aşırı…
Depresyon; geçici üzüntüden kökten farklı olarak, duygu durum, biliş, motivasyon, beden ritimleri ve sosyal işlevselliği çok katmanlı biçimde etkileyen bir sendromdur. Klinik tabloda yalnız “kötü hissetme” yoktur; ilgi–istek kaybı (anhedoni),…
Şizofreni; düşünce, algı, duygulanım ve davranış alanlarında derin kırılmalarla seyreden, işlevselliği ve yaşam kalitesini belirgin etkileyen bir psikiyatrik sendromlar kümesidir. Pozitif belirtiler (hezeyanlar, varsanılar, düşünce ve davranışta dağınıklık), negatif belirtiler…